Teatr Telewizji TVP

Alek

Spektakl oparty na twórczości Jana Józefa Szczepańskiego w reżyserii Pawła Woldana. Przedstawienie z 1998 roku.

Scenariusz widowiska powstał na motywach opowiadania Jana Józefa Szczepańskiego „Za rękę”, który wydawca zaanonsował jako opowieść o „różnych odmianach konformizmu w życiu człowieka uwikłanego w najnowszą historię naszego kraju”. Choć właściwie tytułowy bohater spektaklu, zapijaczony, niespełniony zawodowo aktor, jest człowiekiem najwyraźniej zagubionym w świecie, pozostającym na marginesie głównego nurtu życia. Wydarzenia z pierwszych stron gazet i te jeszcze naznaczone piętnem konspiracji toczą się obok niego, być może nawet nie docierają do zamroczonej alkoholem świadomości. Kto ponosi winę za trywialność mojej drogi? - zastanawia się Alek w chwili pijackiej zadumy, lecz pozostawia to pytanie bez odpowiedzi.

Szarzyzny i beznadziejności jego egzystencji nie przełamują nawet tak istotne w jego życiu doświadczenia, jak śmierć ojca w Katyniu, sukces w filmie jeszcze w okresie studiów aktorskich, ślub i rozwód. Jedyny heroiczny gest, na który się zdobywa - odmowa współpracy z SB, okazuje się spóźniony i zbędny, banalny i bezwartościowy, jak całe jego życie.

W życiorysie Alka bezsporne są tylko daty. Urodził się w 1937 r., w 1941 przeprowadził z matką z Kowla do Krakowa. W 1956 podjął studia, w 1958 zagrał jedną z głównych ról w filmie, dość kiepskim zresztą. W 1976 wstąpił w związek małżeński z Agnieszką, córką generała. Wówczas po raz pierwszy, rutynowo, został „namierzony” przez SB. Pod koniec lat 70. Alek, już rozwiedziony, znów popada w tarapaty, powodując wypadek drogowy po pijanemu. Sprawę rzekomo tuszuje jego wysoko postawiony teść. W rzeczywistości wypadek staje się pretekstem do penetrowania życia aktora przez służbę bezpieczeństwa. Agnieszka, córka prominenta, nie ma złudzeń - nie po to ojciec „wyciągnął z gówna” byłego zięcia, żeby nic z tego nie mieć.

W pobliżu Alka pojawia się młody funkcjonariusz SB, Zbyszek. Ambitny chłopak z prowincji, syn stolarza, dwukrotnie zdawał do szkoły aktorskiej. Został odrzucony nie z powodu niedostatku talentu, lecz „braku tradycji kulturowej”. Wówczas postanowił, że ludzie, którzy go nie szanują, będą się go bali. W prowadzeniu sprawy Alka upatruje szczególną szansę dla siebie – wybicia się „w służbie”. Stopniowo osacza bohatera, prowadząc z nim coraz dłuższe, coraz bardziej „przyjacielskie” rozmowy, suto zakrapiane alkoholem.

Alek stara się wrócić do normalnego życia, przypadkiem dostaje nawet rolę w teatrze, lecz dręczą go wyrzuty sumienia, że stało się to kosztem kolegi. Znów szuka ucieczki w alkoholu. Bezradny wobec nałogu i przytłaczającej go rzeczywistości, próbuje popełnić samobójstwo. Odratowany przez Zbyszka, postanawia złożyć na SB oświadczenie o odmowie współpracy. Podpisuje jakieś podłożone mu papiery z nadzieją, że sprawa zostanie zamknięta.

Za rolę tytułową Krzysztof Globisz został nagrodzony na Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej.

Autor: Jan Józef Szczepański
Scenariusz: Lesław Skuza
Reżyseria: Paweł Woldan
Scenografia: Ryszard Melliwa, Grzegorz, Skawiński i Marcin Dyakowski
Kostiumy: Monika Sudół i Elżbieta Dyakowska
Muzyka
: Marcin Krzyżanowski
Zdjęcia: Krzysztof Pakulski

Obsada: Krzysztof Globisz (Alek), Piotr Adamczyk (Zbyszek), Leszek Piskorz (Rysio), Jan Peszek (Naczelnik), Aleksander Fabisiak (Zygmunt), Ryszard Sobolewski (Sylwek), Feliks Szajnert (Krawczyk), Andrzej Grabowski (Wojtek), Dorota Zięciowska (Aktorka), Katarzyna Gniewkowska (Agnieszka), Edward Linde-Lubaszenko (Dyrektor), Zbigniew Ruciński (Kazik) Artur Dziurman (Stefan), Mariusz Wojciechowski (Reżyser), Zygmunt Józefczak (Lekarz), Anna Lutosławska (Żona Sylwka), Małgorzata Sienkiewicz (Sprzedawczyni), Barbara Kober (Hela), Genowefa Wydrych (Dozorczyni), Eugeniusz Dykiel (Funkcjonariusz), Maciej Luśnia (Funkcjonariusz)

Najbliższy spektakl: 15.09.2015, TVP Kultura, godz. 20.30