Teatr Telewizji TVP

Na dnie, 29 maja, godz. 20.00

Klasyczny dramat Maksyma Gorkiego w reżyserii Gustawa Holoubka. Spektakl z 1994 roku.

„Zapragnęliśmy zajrzeć w samą głąb życia byłych ludzi. W tym celu zorganizowano wyprawę, do której należało wielu aktorów grających w sztuce, W. Niemirowicz-Danczenko, malarz Simonow, ja i inni. Pod przewodnictwem malarza Gilarowskiego, badającego życie bosiaków, zorganizowano przegląd Chitrowego Rynku” – tak Konstanty Stanisławski opisywał przygotowania do prapremiery „Na dnie” Gorkiego. Ta sztuka jest zarówno ponurym, realistycznym obrazem ludzi zepchniętych na „ostatni szczebel społeczeństwa”, jak i manifestem człowieczeństwa, które nawet w największym upadku skrywa w sobie iskrę szlachetności, buntu i nadziei.

Gorki pozbawia swych bohaterów wszystkiego, co świat może im zaoferować, obnaża ich świadomość, ich pragnienia i dążenia. Zostawia „gołego” człowieka na pastwę prawdy i fałszu, złudzeń i autentycznej potrzeby wolności, do której prawo nadaje każdemu jeden z bohaterów –  Satin, w swych wielkich monologach. Jest to wolność za wszelką cenę, prawo do decydowania o swoim losie i tworzenia własnego głębszego sensu. Człowiek dla niego to idea, filozoficzne pojęcie, którym się upaja. Pojedyncze istnienie nie zasługuje na jego uwagę. Samobójstwo Aktora komentuje w sposób wstrząsający w swej obojętności.

W opozycji wobec Satina wprowadza Gorki postać Łuki – człowieka, dla którego nie istnieją już żadne świętości, żadne ideały, który stawia znak równości między fałszem a prawdą, jeżeli mogą one służyć poprawieniu doli bezradnych i nieszczęśliwych. Łuka dostrzega jednak pojedynczych ludzi takich, jakimi są. Ta dwoistość w ujęciu człowieka sprawia, że pojedynek Łuki i Satina pozostaje nierozstrzygnięty. Gorki nie był zadowolony z wymowy swej sztuki, nazwał ją nawet „sztuką szkodliwą”. W 1904 napisał poemat filozoficzny „Człowiek”, w którym próbował rozwinąć monolog Satina. Utwór ten okazał się jednak całkowicie nieudany.

Autor: Maksym Gorki
Przekład: Anna Kamieńska, Jan Śpiewak
Reżyseria:
Gustaw Holoubek
Scenografia:
Andrzej Przybył
Kostiumy:
Tatiana Kwiatkowska
Realizacja TV: Tomasz Dobrowolski

Obsada:
Jerzy Kamas (Kostylew), Magdalena Zawadzka (Wasylisa), Beata Ścibakówna (Natasza), Janusz R. Nowicki (Miedwiediew), Marian Kociniak (Kleszcz), Jadwiga Jankowska-Cieślak (Anna), Jan Englert (Waśka Piepieł), Edyta Jungowska (Nastia), Małgorzata Niemirska (Kwasznia), Marian Opania (Bubnow), Marek Kondrat (Satin), Mariusz Benoit (Aktor), Piotr Fronczewski (Baron), Gustaw Holoubek (Łuka)

Czas:
145 min