Teatr Telewizji TVP

Doktor Halina, 25 marca, godz. 21.00

Spektakl Sceny Faktu „Doktor Halina” Grażyny Treli i Marcina Wrony wyreżyserował M. Wrona. To historia Haliny Szwarc, której działania szpiegowskie wpłynęły na wydarzenia wojenne lat 1939–1944 w Niemczech, Austrii i okupowanej Polsce.

Historia Haliny Szwarc to docu drama oparta na faktach. Jej bohaterka jest skromną polską dziewczyną, której spektakularne działania szpiegowskie odniosły znaczący wpływ na rozwój wydarzeń wojennych 1939 – 1944, na terenie Niemiec, Austrii i okupowanej Polski.

Halinę Szwarc poznajemy jeszcze przed II wojną światową, gdy jako zdolna maturzystka, uczennica konserwatorium i harcerka snuje plany na przyszłość. Jednak wybuch wojny – 1 września 1939 roku, powoduje znaczące zmiany w jej życiu. Nie zdaje sobie wówczas sprawy z potężnego wpływu jakie ta wojna wywrze na jej dalsze losy.

Jako siedemnastoletnia dziewczyna wstępuje do konspiracji, do wywiadu. Na polecenie dowództwa podpisuje volkslistę i w ciągu kilku miesięcy uczy się niemieckiego, kończy niemiecką szkolę, po czym rozpoczyna działalność w wywiadzie głębokim na terenie Rzeszy: w Hamburgu, Wiedniu, Berlinie. Balansując na granicy życia i śmierci, podejmuje się kolejnych karkołomnych zadań. I tak w 1940 roku Halina Szwarc ps. „Ryszard”, a potem ps. „Jacek II” zostaje „Niemką”.

Wyjeżdża do Rzeszy, gdzie rozpoczyna studia medyczne i pracę konspiracyjną. Pomału, spokojnie, bez zwracania na siebie uwagi gromadzi informacje na temat wroga i przekazuje je polskiemu wywiadowi. Niemal do końca wojny jest bardzo cennym szpiegiem. Przeprowadza szereg spektakularnych akcji, między innymi ustala położenie obiektów wojskowych w Hamburgu, co niezwykle pomaga aliantom w ich zniszczeniu. Zostaje za to odznaczona przez Anglików. Dostaje się także do pracy w berlińskim Archiwum Medycyny Wojskowej. Na podstawie zdobytych tam informacji można było wnioskować o rozmieszczeniu hitlerowskich oddziałów na froncie wschodnim.

W 1944 roku przy posługiwaniu się fałszywą kartką żywnościową zostaje zatrzymana i przesłuchana, ale nie powoduje to jej dekonspiracji. Wraca do domu rodzinnego. Nie na długo. Aresztowana przez gestapo i skazana na śmierć cudem unika rozstrzelania. Tortury stosowane wobec niej przez hitlerowców, brutalne i okrutne znęcanie się fizyczne i psychiczne nie złamały jej jednak. Młoda kobieta nie powiedziała ani słowa. Okres wojenny przypłaciła utratą młodości i samotnością.

Po wojnie kończy medycynę i rozpoczyna pracę w Klinice Akademii Medycznej w Poznaniu. Tu jednak dopada ją PRL-owska służba bezpieczeństwa. Znowu poniżanie i bicie, tym razem przez „swoich”, stalinowskich oprawców.

Zostaje profesorem, zakłada Uniwersytet Trzeciego Wieku w Polsce. Do 1999 roku, tj. do momentu wydania przez nią wspomnień, ani najbliżsi, ani współpracownicy nie znali jej okupacyjnej przeszłości. Pozornie luźno ułożone fragmenty jej barwnych i bohaterskich losów okazują się rodzajem konfesyjnego wyznania i niezwykłym świadectwem odwagi i poświęcenia. Zadziwiająco twardy charakter, jej młodzieńcza fantazja, a także wewnętrzna godność i poszanowanie wolności czynią z niej ciekawą postać historyczną i pełnego pasji bohatera.

Scenariusz Marcina Wrony i Grażyny Treli powstał na podstawie jej wspomnień.

Autorzy: Grażyna Trela, Marcin Wrona na podstawie „Wspomnień z pracy w wywiadzie antyhitlerowskim ZWZ-AK” Haliny Szwarc
Reżyseria:
Marcin Wrona
Zdjęcia:
Andrzej Ramlau PSC
Scenografia: Marek Chowaniec
Kostiumy:
Katarzyna Śródka,
Mundury
Marek Dzienio
Dźwięk:
Wacław Pilkowski, Wojciech Ślusarz
Montaż: Wanda Zeman
Opracowanie muzyczne:
Joanna Fidos
Konsultacja historyczna:
Andrzej Krzysztof Kunert

Obsada
: Joanna Kulig (Halina Szwarc), Maja Barełkowska (matka Haliny), Andrzej Franczyk (ojciec Haliny), Arkadiusz Janiczek (kapitan Janicki), Jerzy Matula (Edmund), Marcin Kalisz („Jacek”), Krzysztof Banaszyk (Zygmunt Walter-Janke), Maciej Wojdyła (Major „Emma”), Lidia Sadowa (Wanda), Roma Gąsiorowska (Zosia), Piotr Głowacki (Bawarczyk), Ewa Kaim (Pasażerka), Edward Sosna (Starszy Pan), Grzegorz Mielczarek i Dariusz Biskupski (Policjanci), Łukasz Byczek (Hans), Arkadiusz Bazak (Profesor), Michał Włodarczyk (Chłopiec), Agnieszka Judycka, Martyna Peszko, Kornelia Trawkowska, Marcin Błaszak, Bartłomiej Firlet i Mateusz Janicki (Studenci), Michał Breitenwald (Dyrektor Archiwum), Bogdan Koca (Mundurowy), Michał Czernecki (Kolega z konspiracji „brat Wandy”), Katarzyna Stanisławska (Sprzedawczyni), Miłogost Reczek (Tamm), Grzegorz Emanuel (Boottcher), Andrzej Pieczyński (Cywil), Dominika Kluźniak, Maria Mamona, Anna Moskal, Joanna Niemirska, Teresa Owczynnikow, Andżelika Piechowiak (Więźniarki), Olga Miłaszewska i Izabela Szela (Strażniczki), Marek Cichucki (Naczelnik), Andrzej Deskur (Mąż).

Scena Faktu Teatru TV – PREMIERA 1 września 2008